PageRank to nazwa algorytmu opracowanego w 1998 roku przez Larry'ego Page'a i Sergeya Brina na Uniwersytecie Stanforda. Jego zadaniem jest ocena wiarygodności i autorytetu stron internetowych poprzez analizę zarówno liczby, jak i jakości prowadzących do nich linków zwrotnych. Warto podkreślić, że nazwa algorytmu wywodzi się bezpośrednio od nazwiska jednego z jego twórców, Larry'ego Page'a, a nie od angielskiego słowa "page" oznaczającego stronę, co jest częstym błędem.
Główna idea stojąca za algorytmem PageRank jest niezwykle przejrzysta: każdy link przychodzący do strony funkcjonuje jako swego rodzaju rekomendacja. Jednakże rzeczywista siła tej rekomendacji zależy od autorytetu witryny, która ją wystawia. Kluczowe znaczenie ma więc jakość, a nie wyłącznie liczba otrzymanych linków, co bezpośrednio wpływa na pozycję strony w wynikach wyszukiwania. Mimo że Google wycofało ogólnodostępny wskaźnik PageRank Toolbar w 2016 roku, sam algorytm, choć w znacznie zmodyfikowanej formie, pozostaje aktywny wewnętrznie, stanowiąc jeden z wielu czynników wpływających na ranking.
Mechanizm obliczania wartości PageRank, choć skomplikowany w pełnej wersji, można uprościć wzorem: PR(A) = (1 − d) + d × Σ (PR(Tn) / C(Tn)). W tym równaniu 'd' reprezentuje współczynnik tłumienia, zwykle ustawiony na poziomie około 0,85. Oznacza to, że wartość PageRank strony przekazującej linki jest równomiernie rozdzielana pomiędzy wszystkie linki wychodzące, które się na niej znajdują.
Wspomniany współczynnik tłumienia symuluje sposób, w jaki przeciętny użytkownik porusza się po sieci: zakłada się, że w 85% przypadków kontynuuje on nawigację poprzez kliknięcie w link na bieżącej stronie, natomiast w pozostałych 15% rozpoczyna eksplorację od nowej witryny. Ten proces przekazywania wartości między stronami jest potocznie nazywany "link juice".
Model ten został dodatkowo udoskonalony w 2004 roku przez patent Google, znany jako „Reasonable Surfer”. Wprowadza on zróżnicowanie wagi poszczególnych linków, biorąc pod uwagę ich umiejscowienie na stronie oraz prawdopodobieństwo kliknięcia przez użytkownika. Przykładowo, link znajdujący się w głównej treści strony przekazuje znacznie więcej wartości niż taki sam link umieszczony w jej stopce.
Algorytm PageRank był rozwijany przez Larry'ego Page'a i Sergeya Brina w latach 1996-1998. Koncepcja traktowania hiperłączy jako odpowiednika cytowań w literaturze naukowej stanowiła fundament ich pracy. W 1998 roku Uniwersytet Stanforda zabezpieczył patent na tę innowacyjną technologię, a następnie udzielił licencji spółce Google. W zamian za to Google przekazało 1,8 miliona swoich akcji, które później zostały sprzedane za szacunkową kwotę około 336 milionów dolarów.
Głównym powodem, dla którego Google zdecydowało się ukryć publicznie dostępny wskaźnik PageRank, były liczne próby manipulacji, zwłaszcza w postaci handlu linkami. Praktyki te doprowadziły do utraty wiarygodności tej metryki jako rzetelnego miernika jakości. Proces stopniowego wycofywania rozpoczął się w 2013 roku, a w 2016 roku wskaźnik został całkowicie usunięty z publicznego dostępu. Pomimo tego, John Mueller z Google wyraźnie potwierdził, że algorytm PageRank nadal funkcjonuje wewnętrznie i jest jednym z kluczowych czynników branych pod uwagę przy rankingu stron.
Obecnie nie ma możliwości bezpośredniego sprawdzenia aktualnej wartości PageRank, ponieważ Google zaprzestało publicznego udostępniania tej metryki. W rezultacie, w środowisku SEO powszechnie wykorzystuje się alternatywne wskaźniki, stworzone przez niezależne podmioty.
Należy pamiętać, że żadna z wymienionych metryk nie pochodzi bezpośrednio od Google; każda z nich jest wynikiem analizy własnego, niezależnie zbudowanego indeksu linków przez daną firmę. W przypadku konieczności oceny pojedynczych adresów URL, zamiast całych domen, zaleca się stosowanie bardziej szczegółowych wskaźników, takich jak Page Authority oferowane przez Moz lub URL Rating od Ahrefs — kompleksową analizę profilu linków warto zlecić agencji SEO.